Leestijd: 3,5 minuut
Vroeger
Toen mijn oma overleed, was mijn vader acht jaar oud. Hij werd naar een tante gebracht en logeerde daar totdat de begrafenis achter de rug was. Hij werd nergens bij betrokken en had geen idee wat er allemaal gebeurd was. Hij kwam thuis en zijn moeder was er niet meer.
Het was een andere tijd, eind jaren ‘50. Men dacht toen blijkbaar dat je kinderen op deze manier moest beschermen. Gelukkig denken we daar nu heel anders over.
Wie vindt het nu eigenlijk eng?
Je kind beschermen is natuurlijk goed bedoeld. Ouders zijn bang dat ze niet meer kunnen slapen, ’s nachts wakker worden met nachtmerries of dingen zien die ze nooit hadden willen zien.
Maar ik denk dat kinderen de dood in de basis niet eng vinden. Omdat volwassenen er op een bepaalde manier over praten, gaan kinderen het spannend vinden. Eigenlijk creëren we die angst dus zelf. Doe er maar gewoon over, dan blijven die kleintjes het ook heel gewoon vinden. En wat is er nu eigenlijk spannend aan? Doodgewoon is het. Het hoort bij het leven.
Fantasie en werkelijkheid
Kinderen hebben veel fantasie. Hou je ze ergens bij vandaan, dan gaan ze de zaken in hun hoofd invullen. En die voorstellingen staan vaak heel ver af van de werkelijkheid. Laat ze maar liever zien wat er echt gebeurt. Ze geven zelf wel aan wat ze willen en wat ze aankunnen. Dus even bij hun overleden oma kijken, een tekening bij opa in de kist doen, het kan voor kinderen heel belangrijk zijn.
Bij een crematie zijn nabestaanden steeds vaker aanwezig bij de start van het crematieproces. Bij het invoeren van de kist in de crematieoven dus. De meeste ouders nemen hun kinderen hierbij niet mee, maar ook steeds vaker zijn ze er wél bij. Da’s best heftig voor ze, dat vind ik ook. Maar je hoort achteraf ook vaak dat ze er een heel ander beeld bij hadden. Iets met heel veel vuur en vlammen. Een goed voorbeeld van fantasie die met ze aan de haal gaat. Het geeft ze dan rust om te zien hoe het in werkelijkheid gaat.
Eerlijk
Natuurlijk hangt veel af van de leeftijd en van het karakter van je kind. Maar toch, eerlijk duurt altijd het langst. Ik hoor soms mensen aan hun kinderen uitleggen dat opa nu ‘voor altijd slaapt’.
Maar de dood is toch echt iets anders dan slapen. En hoewel dat stukje bescherming heel begrijpelijk is, vind ik toch dat je maar beter eerlijk kunt zijn.
Typisch kinderen
Ze hebben hun eigen manier van omgaan met de dood. Of die manier nu zo anders is dan bij volwassenen weet ik niet. Voor kinderen is het lastiger er woorden aan te geven, om uit te leggen wat ze voelen. Ze uiten zich daardoor soms net even anders. In boosheid of in afzetten tegen hun ouders.
En natuurlijk met tranen. Huilen is voor kleintjes heel gewoon. Heel anders dan bij volwassenen. Die huilen alleen als ze écht verdriet hebben. Kinderen huilen als ze honger hebben, als ze hun zin niet krijgen, als ze moe of boos zijn. Maar bij de begrafenis van opa is het huilen ineens anders. Dan huilen ze omdat ze zich realiseren dat ze opa echt nooit meer zullen zien. En kinderen hebben recht op die emotie. Door ze op afstand te houden missen ze dat stukje verdriet waar ook zij doorheen moeten.
De meeste ouders weten wel dat kinderen heel snel kunnen schakelen. Bij het laatste afscheid in de aula van het crematorium gaan ze eventjes helemaal stuk. Hartverscheurend om te zien. Maar tien minuten later in het restaurant hebben ze weer de grootste lol met elkaar. Kinderen kunnen dat. Het zegt niks over hun verdriet, want dat voelen ze net als wij. Misschien geven ze ons wel een voorbeeld. Want ze laten zien dat wat er ook gebeurt, het leven voor ons doorgaat.
Wat je ook doet en hoe je het ook aanpakt, de keuze van de ouders is altijd leidend. Zij bepalen. Maar kinderen gaan met de dood te maken krijgen in hun levens, hoe dan ook. En het is toch goed om ze daar een beetje op voor te bereiden.
Sido Post
